Dostępność cyfrowa w e-commerce — ustawa z 2024 roku obowiązuje od 28 czerwca 2025

Od 28 czerwca 2025 roku weszła w życie ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731). Implementuje ona unijną Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2019/882 — znany jako European Accessibility Act (EAA). Jeśli prowadzisz sklep internetowy, serwis z rezerwacjami wizyt albo platformę pośredniczącą w sprzedaży do konsumentów — masz nowe obowiązki prawne. Wyjątek jest ściśle zdefiniowany: jesteś mikroprzedsiębiorcą.

Celem dyrektywy jest usunięcie barier, które uniemożliwiają ok. 135 mln Europejczyków z niepełnosprawnościami korzystanie z produktów i usług na równi z innymi użytkownikami. Dla właściciela firmy oznacza to jednak przede wszystkim konkretne wymagania techniczne wobec strony, sklepu i komunikacji z klientem.

Kogo dotyczy ustawa — zakres obowiązku

Ustawa skierowana jest do podmiotów gospodarczych świadczących usługi handlu elektronicznego w relacji B2C (business-to-consumer), czyli bezpośrednio do konsumentów. Definicja jest szeroka: obejmuje każde świadczenie i oferowanie usług przez Internet — niezależnie od tego, czy to sklep z produktami fizycznymi, aplikacja z funkcją zakupów, system rezerwacji wizyt czy platforma pośrednicząca w zawieraniu umów.

Firmy zobowiązane do dostosowania:

• sklepy internetowe sprzedające konsumentom,
• platformy e-commerce (własne i SaaS, np. Shoper, PrestaShop, WooCommerce — jeśli Ty jesteś sprzedawcą),
• aplikacje mobilne z funkcją zakupów lub rezerwacji,
• serwisy subskrypcyjne i cyfrowe dostępne przez Internet.

Firmy wyłączone z obowiązku:

• Mikroprzedsiębiorcy — tj. firmy zatrudniające mniej niż 10 osób ORAZ osiągające obrót lub sumę bilansową nieprzekraczającą 2 mln EUR. Oba warunki muszą być spełnione jednocześnie.
• Firmy działające wyłącznie w modelu B2B (sprzedaż tylko przedsiębiorcom, nie konsumentom).
• Firmy, dla których spełnienie wymogów wiązałoby się z nieproporcjonalnym obciążeniem lub fundamentalną zmianą usługi — ale to wymaga udokumentowanej oceny i nie zwalnia z obowiązku przeprowadzenia oceny zgodności.

Ostrzeżenie: zwolnienie mikroprzedsiębiorcy z obowiązku dostępności dotyczy usług świadczonych przez tę firmę, nie produktów, które wprowadza do obrotu. Jeśli Twoja firma produkuje oprogramowanie lub urządzenia i trafiają one do sprzedaży, inny zestaw przepisów może Cię obowiązywać. Ponadto: jeśli jako większa firma zlecasz funkcję e-commerce mikroprzedsiębiorcy zewnętrznemu, nie zwalnia Cię to z odpowiedzialności za dostępność tej usługi (Wytyczne PFRON, Rekomendacja 9).

Co konkretnie musi być dostępne w sklepie lub serwisie

Ustawa definiuje dostępność przez cztery zasady opisane w art. 12. To nie przypadkowe wyliczenie — to dokładne odzwierciedlenie standardu WCAG 2.1, który stanowi punkt techniczny odniesienia dla spełnienia wymogów.

1. Postrzegalność — informacja dostępna więcej niż jednym zmysłem

Treść nie może być dostępna wyłącznie wzrokowo ani wyłącznie słuchowo. W praktyce oznacza to:

• tekst alternatywny dla każdego obrazu produktowego (screen reader musi go przeczytać),
• napisy (closed captions) do filmów promocyjnych i materiałów wideo,
• odpowiedni kontrast tekstu wobec tła — minimum 4,5:1 dla normalnego tekstu (poziom AA).

2. Funkcjonalność — obsługa bez myszy

Każda interakcja musi być możliwa wyłącznie za pomocą klawiatury lub asystenta głosowego. Typowe problemy:

• menu nawigacyjne pomijane przy nawigacji klawiszem Tab,
• formularze bez widocznych wskaźników fokusu,
• procesy zakupowe z elementami dostępnymi tylko kliknięciem myszą.

3. Zrozumiałość — prosty język, przewidywalna struktura

Treść musi być napisana w przystępny sposób i zachowywać logiczny porządek. To oznacza m.in.:

• regulamin i warunki napisane prostym językiem (bez czterostronicowych zdań złożonych) i dostępne w formie audio lub alternatywnym formacie,
• jasne komunikaty błędów (np. przy błędnym numerze karty: „Numer karty powinien zawierać 16 cyfr”, a nie „Błąd 422”),
• zadeklarowany język strony w znaczniku <html lang="pl">.

4. Kompatybilność z technologiami wspomagającymi

Strona musi współpracować z czytnikami ekranu (NVDA, JAWS, VoiceOver) i narzędziami do powiększania tekstu. W praktyce: właściwa semantyczna struktura HTML, etykiety pól formularzy powiązane atrybutem <label for>, poprawne role ARIA tam, gdzie semantyczny HTML nie wystarcza.

Całościowa ścieżka zakupowa musi być dostępna: od strony głównej, przez wyszukiwarkę produktów, koszyk, formularz adresowy, wybór dostawy, stronę płatności, aż po potwierdzenie zamówienia i maila z podsumowaniem. CAPTCHA, jeśli używasz, musi mieć dostępną alternatywę (np. logiczne zadanie tekstowe).

Co jest poza zakresem: blog, forum dyskusyjne czy strona „O nas” — jeśli nie są bezpośrednio związane z procesem sprzedaży, ustawa ich nie obejmuje. Obowiązek dotyczy tej części portalu, która obsługuje funkcje e-commerce (Wytyczne PFRON, Rekomendacja 3).

Standard techniczny: WCAG 2.1 AA — co to oznacza dla właściciela firmy

Ustawa odwołuje się do normy zharmonizowanej EN 301 549. Rozdział 9 tej normy (wersja 3.2.1, 2021) jest bezpośrednim odpowiednikiem WCAG 2.1 na poziomie AA — spełnienie obu jest tożsame.

WCAG to skrót od Web Content Accessibility Guidelines — to nie wymysł polskiego ustawodawcy, lecz globalny standard wypracowany przez W3C (World Wide Web Consortium) i uznawany przez większość regulatorów na świecie.

Poziom AA oznacza „wymagany standard” — jest wyższy niż poziom A (minimum), ale nie tak restrykcyjny jak AAA (pełna dostępność). Dla e-commerce kluczowe kryteria AA to:

Dobrą wiadomością jest to, że popularne platformy e-commerce (Shoper, IdoSell, WooCommerce z nowszymi motywami) coraz szerzej wdrażają te wymagania domyślnie. Wyzwaniem są najczęściej niestandardowe rozwiązania: suwaki z filtrami produktów, galerie zdjęć z własnym JS, formularze kontaktowe pisane od zera.

Jak sprawdzić kontrast bez narzędzi developerskich? Narzędzie WebAIM Contrast Checker (webaim.org/resources/contrastchecker) pozwala wpisać dwa kolory w formacie hex i natychmiast zobaczyć wynik z etykietą Pass/Fail. Jeśli nie znasz dokładnych wartości hex swojej strony — otwórz narzędzia deweloperskie przeglądarki (F12), kliknij na element tekstowy i odczytaj wartość color i background-color z zakładki Styles.

Warto też wiedzieć, że dostępność i konwersja często idą w parze. Formularz zamówienia z czytelnymi etykietami, wyraźnymi komunikatami błędów i poprawną kolejnością Tab nie tylko spełnia wymogi ustawy, ale też obniża porzucenia koszyka. Użytkownik, który przez pomyłkę wpisał błędny kod pocztowy i widzi komunikat „Sprawdź pole: kod pocztowy (format: XX-XXX)”, ma o wiele większą szansę na dokończenie transakcji niż ten, który widzi jedynie czerwone obramowanie bez wyjaśnienia.

Terminy i okresy przejściowe

Ustawa nie wymagała dostosowania wszystkiego w jeden dzień — przewidziano dwa istotne terminy:

28 czerwca 2025 r. — data wejścia w życie. Od tego dnia:

• wszystkie nowe umowy z konsumentami (sklep ↔ klient) muszą być obsługiwane przez dostępny serwis,
• nowe produkty wprowadzane do obrotu muszą spełniać wymagania.

28 czerwca 2030 r. — ostateczna granica przejściowa. Do tego dnia:

• usługi świadczone na podstawie umów zawartych przed 28.06.2025 mogą jeszcze nie spełniać wymogów,
• dotyczy to m.in. aktywnych subskrypcji i długoterminowych kontraktów podpisanych przed czerwcem 2025.

Praktyczny wniosek: jeśli Twój sklep przyjmuje nowych klientów po 28 czerwca 2025, ścieżka zakupowa dla tych klientów musi być dostępna teraz, a nie w 2030 roku. Nie można więc poczekać do 2030 i liczyć, że „stare umowy” wystarczą — każda nowa transakcja po czerwcu 2025 już podlega ustawie.

Ocena zgodności musi być przeprowadzona co najmniej raz na 5 lat i każdorazowo po istotnej zmianie zakresu lub sposobu świadczenia usługi. Organ nadzoru (PFRON lub UKE) może też zażądać jej w dowolnym momencie. Istotna zmiana to m.in. wdrożenie nowego systemu koszyka, zmiana platformy e-commerce, dodanie nowych kanałów sprzedaży online albo przebudowa procesu płatności. Każda taka zmiana zeruje zegar 5-letni i wymaga powtórzenia oceny.

Kary za niespełnienie wymogów

Nadzór nad przestrzeganiem ustawy sprawuje Prezes Zarządu PFRON jako koordynator dla całego rynku. Dla sektora ICT i elektroniki bezpośrednim organem nadzoru rynku jest Prezes UKE (Urząd Komunikacji Elektronicznej). Dla usług bankowych — Rzecznik Finansowy.

Maksymalna kara administracyjna to 10-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z roku poprzedniego. Przy aktualnych danych GUS oznacza to potencjalnie kilkadziesiąt tysięcy złotych za jedno naruszenie. Przy wymiarze kary organ bierze pod uwagę m.in. wagę naruszenia i liczbę osób, których ono dotyczy.

Kto może zgłosić brak zgodności?

• Konsument, który skorzystał z usługi,
• Osoby trzecie — np. organizacje pozarządowe działające w imieniu osób z niepełnosprawnościami,
• Organ nadzoru z własnej inicjatywy.

Warto też wiedzieć, co podlega karze. Ustawodawca wymienia m.in.: brak zapewnienia wymagań dostępności, nieprzeprowadzenie oceny zgodności, przekazanie fałszywych informacji na żądanie organu, brak zgłoszenia niespełniania wymagań przez producenta lub usługodawcę.

Jak wygląda procedura w praktyce? Konsument lub organizacja składa skargę do organu nadzoru. Organ bada sprawę i — jeśli stwierdzi naruszenie — wzywa firmę do usunięcia niezgodności w wyznaczonym terminie. Kara nakładana jest, gdy firma nie zastosuje się do wezwania albo podaje fałszywe informacje. Mechanizm nie jest więc skonstruowany tak, że organ nadzoru od razu karze — ale ignorowanie wezwania organu eliminuje szansę na zamknięcie sprawy bez sankcji. Oznacza to też, że firmy, które mają udokumentowaną ocenę zgodności i plan działań naprawczych, są w znacznie lepszej pozycji niż te, które nie podjęły żadnych kroków.

Jak zacząć — audyt dostępności w pięciu krokach

Pełne wdrożenie standardu WCAG 2.1 AA może wymagać nakładów — szczególnie jeśli sklep był budowany bez myśli o dostępności. Dlatego warto zacząć od diagnozy, a nie od „naprawy wszystkiego naraz”.

1. Ustal, czy podlegasz ustawie

Sprawdź dwa warunki kumulatywnie: czy sprzedajesz konsumentom (B2C) i czy Twoja firma ma ≥ 10 pracowników LUB obrót/sumę bilansową > 2 mln EUR. Jeśli odpowiedź brzmi „tak” na oba — podlegasz.

2. Przejdź przez ścieżkę zakupową tylko klawiaturą

Zamknij mysz, używaj wyłącznie klawiatury (Tab / Shift+Tab / Enter / Spacja). Czy możesz:

• nawigować przez menu i rozwinąć kategorie produktów?
• dodać produkt do koszyka i przejść do płatności?
• wypełnić i wysłać formularz zamówienia?

Jeśli na którymkolwiek etapie utknąłeś — masz do naprawy.

3. Uruchom bezpłatny skaner automatyczny

Narzędzia takie jak WAVE (wave.webaim.org) czy axe DevTools (wtyczka Chrome/Firefox) przeskanują stronę i pokażą listę błędów WCAG. Lighthouse wbudowany w Chrome DevTools ma zakładkę Accessibility — wynik poniżej 90/100 wskazuje na poważne problemy. Pamiętaj, że skanery automatyczne wykrywają ok. 30–40% problemów — test manualny jest konieczny.

4. Zaplanuj poprawki priorytetowe

Zanim zaczniesz od nowa, sprawdź co można poprawić szybko. Najczęstsze braki to:

• brak tekstu alternatywnego na zdjęciach produktów — zazwyczaj do uzupełnienia bezpośrednio w CMS,
• etykiety pól formularza brakujące w HTML (widoczna etykieta to za mało — musi być powiązana atrybutem <label for>),
• za niski kontrast tekstu na przyciskach akcji (np. biały tekst na jasnożółtym tle),
• brakujące napisy na filmach produktowych.

Jeśli używasz gotowej platformy sklepowej, sprawdź czy dostępna jest aktualizacja motywu lub czy vendor wydał patch dostępności.

Warto też pamiętać o elementach, które właściciele sklepów często pomijają, bo wydają się „oczywiste”: przycisk „Dodaj do koszyka” musi mieć tekstową etykietę — nie wystarczy ikona koszyka bez opisującego go tekstu (np. aria-label="Dodaj produkt: Bluzka polo M do koszyka"). Podobnie w galerii zdjęć produktu: sam opis alt „zdjęcie produktu” nie wystarczy — screen reader odczyta dokładnie tyle, ile wpiszesz. Konkretny opis: „Bluzka polo w kolorze granatowym, rozmiar M, materiał bawełna 100%, widok z przodu” daje realną wartość osobie, która nie może zobaczyć zdjęcia.

5. Przygotuj dokument oceny zgodności

Art. 32–33 ustawy zobowiązują do przeprowadzenia oceny zgodności i jej zadeklarowania. Nie jest to to samo co „deklaracja dostępności” obowiązująca podmioty publiczne — ustawa nie nakazuje jej publikacji na stronie. Natomiast wymaga, byś miał udokumentowaną ocenę i mógł ją przedstawić na żądanie organu nadzoru. Minimalna dokumentacja powinna zawierać: zakres badanego serwisu (URL lub aplikacja), zastosowany standard (EN 301 549 lub WCAG 2.1 AA), datę oceny, metodę badania (automatyczna, manualna, z użytkownikami) oraz listę stwierdzonych niezgodności wraz z planowanymi działaniami naprawczymi.

Dobry punkt startowy dla właścicieli sklepów to optymalizacja konwersji strony — wiele zasad UX zwiększających konwersję (czytelna hierarchia, jasne etykiety, obsługa błędów w formularzach) pokrywa się z wymogami dostępności. To prace, które opłacają się podwójnie: poprawiają doświadczenie każdego klienta i jednocześnie realizują obowiązek ustawowy. W praktyce wdrożenie dostępności i poprawka UX to jeden projekt, nie dwa oddzielne.

Podsumowanie

• Od 28 czerwca 2025 r. sklepy internetowe i serwisy e-commerce B2C muszą spełniać wymagania dostępności na podstawie ustawy wdrażającej Dyrektywę 2019/882 (Dz.U. 2024 poz. 731).
• Zwolnieni są wyłącznie mikroprzedsiębiorcy (<10 pracowników ORAZ ≤ 2 mln EUR obrotu/sumy bilansowej) oraz firmy działające wyłącznie B2B.
• Technicznym odniesieniem jest WCAG 2.1 na poziomie AA (norma EN 301 549, rozdział 9).
• Obowiązek obejmuje całą ścieżkę zakupową: treść, formularze, płatności, obsługę klienta — nie dotyczy bloga ani forum niezwiązanego ze sprzedażą.
• Kara wynosi do 10-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i może być nałożona zarówno po skardze konsumenta, jak i z inicjatywy organu nadzoru.
• Nowe umowy od 28.06.2025 muszą być obsługiwane przez dostępny serwis już teraz — okres przejściowy do 28.06.2030 dotyczy tylko umów zawartych przed tą datą.
• Zacznij od testu klawiatury i skanera automatycznego — to 30 minut, które pokażą priorytety.

Wskazówka: dostępność nie jest jednorazowym projektem — to standard utrzymywany przy każdej zmianie w serwisie. Jeśli Twoja strona jest budowana od nowa lub planujesz przebudowę sklepu i chcesz wbudować dostępność od początku, a nie naprawiać ją po fakcie — chętnie podpowiemy, jak wyglądają strony i sklepy, które spełniają wymogi.