Badania powtarzają to samo: większość właścicieli małych i średnich firm chce wdrożyć AI w swojej działalności. Wie, że to nieuchronne. Jednocześnie najczęściej wymieniane bariery to brak czasu, brak budżetu i — przede wszystkim — brak wiedzy, od czego zacząć.
Na pytanie „jak zacząć” można odpowiedzieć. Na brak budżetu na szkolenie — do niedawna trudniej.
PARP właśnie uruchomił program, który usuwa drugą i trzecią barierę jednocześnie.
Program PARP na szkolenia z AI i automatyzacji dla MŚP (FERS 2021-2027, Działanie 01.03 EFS+) refinansuje nawet do ok. 83–86% kosztów szkoleń dla MŚP i samozatrudnionych. 78 milionów złotych, 3 500 miejsc dla uczestników, realizacja do końca 2028 roku. Pierwsze nabory dla firm z Mazowsza ruszają 1 września 2026.
To nie jest program dla „innowatorów” ani dla firm, które mają już dział IT. To program dla właściciela piekarni, który chce automatyzować zamówienia. Dla biura rachunkowego, które chce przyspieszyć opisywanie dokumentów. Dla salonu kosmetycznego, który szuka sposobu na sensowne odpowiadanie na zapytania klientów bez siedzenia przy telefonie po godzinach.
W tym artykule wyjaśniamy, na czym dokładnie polega program, kto może skorzystać, ile można dostać i jak nie przegapić okna naboru.
Co to za program i skąd pochodzi dofinansowanie
Ten program PARP to projekt finansowany z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS) 2021–2027, Działanie 01.03 „Kadry nowoczesnej gospodarki”, Europejski Fundusz Społeczny+ (EFS+).
Całkowita alokacja: 78 mln zł. Cel: przeszkolenie 3 500 pracowników MŚP z zakresu automatyzacji procesów i narzędzi sztucznej inteligencji.
Program wynika bezpośrednio z diagnozy, którą potwierdzają kolejne raporty o automatyzacji i AI w polskich firmach: brakuje kompetencji. Nie brakuje narzędzi — Claude, ChatGPT, Copilot, dziesiątki innych platform do automatyzacji są dostępne od zaraz, często za kilkadziesiąt złotych miesięcznie. Brakuje wiedzy, jak ich używać w kontekście konkretnej branży i konkretnego procesu. Ten program FERS odpowiada na tę lukę finansowaniem szkoleń, nie infrastruktury.
Warto odróżnić go od programu inwestycyjnego, o którym pisaliśmy wcześniej: dotacji PARP i FENG na wdrożenie AI i cyfryzację. FENG finansuje zakup technologii, serwerów, systemów. Program z tego artykułu finansuje szkolenia i kompetencje — to, co sprawia, że pracownicy potrafią z tych technologii korzystać. Oba mogą się uzupełniać.
Mechanizm jest prosty: PARP nie rozdziela pieniędzy bezpośrednio do firm. Zamiast tego wybrało w konkursie operatorów — wyspecjalizowane firmy szkoleniowe i konsultingowe, które w swoich makroregionach odpowiadają za rekrutację przedsiębiorców, dobór usług i rozliczenie refundacji. Firma nie musi składać wniosku do PARP — trafia bezpośrednio do operatora właściwego dla swojego województwa.
Harmonogram realizacji: Projekty operatorów ruszyły od 1 lipca 2026. Firmy mogą składać aplikacje do swoich operatorów od Q3 2026. Program ma działać do 31 grudnia 2028 — z tym, że każdy operator ma maksymalnie 30 miesięcy na realizację, więc wcześniejsze rundy mogą wypełnić się szybciej.
Źródło danych: dokumentacja programu opublikowana na funduszeunijne.gov.pl i parp.gov.pl. Szczegóły techniczne na fers.parp.gov.pl i serwis-uslugirozwojowe.parp.gov.pl.
Kto może skorzystać
Program jest skierowany do:
- mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich firm prowadzących działalność na terytorium Polski,
- samozatrudnionych (JDG) — właściciel jednoosobowej działalności może skorzystać zarówno jako uczestnik szkolenia, jak i pracodawca.
Wykluczone są firmy duże (powyżej 250 pracowników lub powyżej 50 mln EUR rocznych przychodów).
Warto zwrócić uwagę na ważny kontekst: AI Act Art. 4 nakłada na każdego, kto korzysta z systemów AI, obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu „umiejętności AI” (AI literacy) u pracowników. Nie jest to wymóg kurs-certyfikat — chodzi o realne zrozumienie narzędzi, które firma stosuje. Szkolenia finansowane przez PARP w tym programie bezpośrednio odpowiadają na ten wymóg. Pisaliśmy szerzej o tym, co AI Act oznacza dla MŚP i jakie obowiązki faktycznie wchodzą w grę, w artykule AI Act — co wciąż obowiązuje MŚP po zmianie terminów.
Co program finansuje — i czego nie
Nie każde szkolenie kwalifikuje się do refundacji. Oto precyzyjny podział:
Co jest objęte dofinansowaniem
Szkolenia — wyłącznie usługi zarejestrowane w BUR (Baza Usług Rozwojowych, serwis-uslugirozwojowe.parp.gov.pl):
- szkolenia z automatyzacji procesów biznesowych,
- szkolenia z narzędzi AI (użytkowanie, prompt engineering, wdrożenie AI w praktyce firmy),
- szkolenia z wymagań AI Act — w szczególności kompetencje wymagane przez Art. 4,
- przygotowanie danych firmowych do wykorzystania przez systemy AI.
Przykładowe tematy, które mogą kwalifikować się do dofinansowania (o ile usługodawca ma je zarejestrowane w BUR): automatyzacja obiegu dokumentów i fakturowania, AI w obsłudze zapytań klientów, integracja narzędzi do zarządzania zadaniami z asystentami AI, tworzenie szablonów promptów dla powtarzalnych zadań, analiza danych firmowych z pomocą AI.
Doradztwo (do 40% wartości szkoleń):
- diagnoza potrzeb i ocena gotowości cyfrowej firmy,
- analiza procesów pod kątem automatyzacji,
- plany wdrożeniowe,
- doradztwo strategiczne towarzyszące wdrożeniu AI.
Doradztwo w tym programie ma jeden warunek: musi towarzyszyć szkoleniu, nie funkcjonuje jako samodzielna pozycja. W praktyce oznacza to, że konsultant pomaga zaprojektować zakres szkoleń i zaplanować wdrożenie — i to jest kwalifikowalne. Sam audyt strategiczny bez szkolenia — już nie.
Czego program nie finansuje
To ważne, żeby nie składać wniosku z błędnymi oczekiwaniami:
- prac programistycznych — budowanie integracji, pisanie kodu, konfiguracja systemów,
- utrzymania systemów IT — serwis, support, hosting,
- zakupu licencji na oprogramowanie lub narzędzia,
- consultingu bez komponentu szkoleniowego — sama analiza lub doradztwo bez towarzyszącego szkolenia nie przejdą przez bramkę kwalifikowalności.
Innymi słowy: program płaci za to, żeby Twoi pracownicy umieli korzystać z AI — nie za to, żeby ktoś zbudował im system za nich.
Ile możesz dostać
Poziom dofinansowania wynosi od 82,52% do 85,55% kosztów kwalifikowanych, co oznacza wkład własny firmy w wysokości ok. 14–17%.
Zgodnie z dokumentacją programu opublikowaną na funduszeunijne.gov.pl, limity wsparcia dla firm wynoszą:
| Typ podmiotu | Limit dofinansowania |
|---|---|
| Samozatrudniony / JDG | do 22 285 zł |
| Mikro i małe przedsiębiorstwo | do 111 425 zł |
| Firma średnia | do 222 850 zł |
Ważna uwaga: powyższe kwoty pochodzą z dokumentacji programu, jednak dokładne limity i warunki mogą się różnić w zależności od operatora i aktualnego naboru. Zawsze weryfikuj aktualne parametry bezpośrednio z operatorem właściwym dla Twojego makroregionu przed złożeniem wniosku.
Mechanizm rozliczenia: firma nie musi z góry wykładać pełnej kwoty i czekać na zwrot. Operator rozlicza się z usługodawcą szkoleniowym bezpośrednio — firma płaci wyłącznie swój wkład własny (ok. 14–17%). Faktyczna gotówka, którą musisz mieć na start, to ułamek całkowitej wartości szkoleń.
Jak działa nabór — krok po kroku
Proces jest mniej biurokratyczny niż w przypadku klasycznych dotacji inwestycyjnych, ale wymaga kilku konkretnych kroków.
Krok 1: Znajdź swojego operatora
Polska jest podzielona na makroregiony — każdy ma swojego operatora wybranego przez PARP. Lista operatorów dostępna jest na stronie fers.parp.gov.pl. Mazowieckie obsługuje CERTES Sp. z o.o. (nabór od 1 września 2026). Dla pozostałych województw — sprawdź aktualną listę na stronie programu.
Krok 2: Skontaktuj się z operatorem wcześniej niż myślisz
Nie czekaj na formalny start naboru. Operatorzy zazwyczaj prowadzą preselekcję i listy oczekujących. Warto zgłosić się już teraz, opisać firmę i potrzeby szkoleniowe. Dobre przygotowanie do rozmowy z operatorem to: liczba pracowników, branża, jakich procesów dotyczą szkolenia (np. obsługa klienta, fakturowanie, raportowanie) i czy firma wcześniej używała narzędzi AI.
Krok 3: Wybierz usługi z BUR
Szkolenia muszą być zarejestrowane w Bazie Usług Rozwojowych (serwis-uslugirozwojowe.parp.gov.pl). To baza, w której znajdziesz sprawdzone firmy szkoleniowe z ofertą kwalifikowalną w programach PARP. Szukaj szkoleń z tagami: automatyzacja, AI, sztuczna inteligencja, digitalizacja procesów. Operatorzy często pomagają w doborze usług — nie musisz tego robić sam.
Krok 4: Złóż wniosek przez operatora
Wniosek nie idzie do PARP — składasz go przez operatora właściwego dla Twojego regionu. Operator weryfikuje kwalifikowalność firmy i wybranych usług, podpisuje umowę o dofinansowanie.
Krok 5: Przejdź szkolenie z dokumentacją
Uczestnictwo musi być udokumentowane (lista obecności, protokoły, certyfikat ukończenia). Usługodawca szkoleniowy potwierdza realizację w systemie BUR.
Krok 6: Rozliczenie
Operator rozlicza się z usługodawcą bezpośrednio. Firma rozlicza z operatorem tylko wkład własny. Bez papierologii z PARP po stronie firmy.
Kiedy ruszają nabory i jak nie przegapić okna
Pierwsze potwierdzone okno: 1 września 2026, makroregion nr 1 (Mazowieckie), operator: CERTES Sp. z o.o.
Dla pozostałych makroregionów — PARP uruchamiał kolejne nabory operatorskie w Q3-Q4 2026. Firmy z innych województw powinny śledzić aktualności na:
- parp.gov.pl — zakładka Fundusze Europejskie 2021-2027,
- fers.parp.gov.pl — dedykowana strona programu FERS,
- bezpośredni kontakt z operatorem w swoim regionie.
Dlaczego warto działać już teraz, a nie “jak ruszy nabór”?
Po pierwsze, operatorzy często prowadzą rekrutację w trybie ciągłym lub limitowanym — miejsca wypełniają się szybko, zwłaszcza w pierwszych rundach. Po drugie, diagnoza potrzeb szkoleniowych i dobór usług z BUR zajmuje czas. Firmy, które zgłoszą się wcześniej, mają lepszą szansę na skrojenie szkoleń pod swoje realne procesy, a nie pod to, co zostało w aktywnych naborach.
Po trzecie: program trwa do 31 grudnia 2028, ale każdy projekt operatora ma maks. 30 miesięcy. Im wcześniej wejdziesz, tym dłuższe okno masz na realizację szkoleń i ewentualne korekty planu.
Na jakie szkolenia warto postawić
Skoro program finansuje szkolenia z BUR, warto wiedzieć, czego faktycznie szukać. Kilka wskazówek z perspektywy praktyki, nie teorii:
Szukaj szkoleń z konkretnym narzędziem, nie “o AI”
Szkolenie pt. „Sztuczna inteligencja — wprowadzenie” to w większości przypadków zmarnowany czas. Szkolenie pt. „Automatyzacja fakturowania z n8n i ChatGPT” lub „Copilot w Excelu i Word — od zera do praktyki” to konkretna umiejętność. Pytaj usługodawcę: po szkoleniu uczestnik potrafi zrobić X w Y — i weryfikuj, czy X jest Twoim realnym procesem.
Dobry program szkoleniowy z AI powinien zawierać co najmniej: ćwiczenia na rzeczywistych danych firmy (nie demo), informację o tym, gdzie AI się myli i jak to wykryć, moduł o tym, jak weryfikować wyniki AI zanim przejdą do klienta lub do decyzji. Bez tego ostatniego firma uczy się używać narzędzia — ale nie uczy się myśleć o ryzyku związanym z jego błędami.
Zacznij od bólu, który czujesz
Najlepsze szkolenia to te, które rozwiązują problem, z którym borykasz się codziennie: ręczne przygotowywanie raportów, odpowiadanie na powtarzające się pytania klientów, przeszukiwanie dokumentów, opisywanie faktur zakupowych. Pisaliśmy o tym, jak AI zmienia zarządzanie codziennymi zadaniami w firmach — AI w zarządzaniu projektami MŚP 2026 to dobry punkt wyjścia do myślenia o tym, które obszary działalności są najłatwiejsze do przyspieszenia.
Pomyśl o szkoleniu z AI Act — to nie tylko teoria
Od sierpnia 2026 roku właściciele firm, którzy korzystają z systemów AI przy podejmowaniu decyzji lub w kontakcie z klientami, są objęci wymogiem Art. 4 AI Act (AI literacy). Nie chodzi o zdanie egzaminu — chodzi o realne zrozumienie, jak te systemy działają, gdzie są podatne na błędy i kto odpowiada za decyzję podjętą z ich pomocą. Szkolenia z tego zakresu są kwalifikowalne w programie i mają dodatkowy walor: spełniasz wymóg regulacyjny, który i tak musisz spełnić, finansując to ze środków UE.
Nie zapomnij o doradztwie w koszyku
Program pozwala na doradztwo do 40% wartości szkoleń. Nie ignoruj tej opcji. Diagnoza procesów — przeprowadzona przez dobrego konsultanta — pomaga wybrać szkolenia, które faktycznie przełożą się na zmianę w firmie. Bez diagnozy ryzyko: przeszkolisz zespół z narzędzia, którego nikt nie użyje, bo nie pasuje do Twoich procesów.
Warte rozważenia: jeśli w firmie są pracownicy, którzy już korzystają z AI na własną rękę — bez Twojej wiedzy i bez żadnych reguł — to właśnie ten moment, żeby ustrukturyzować tę praktykę. Szkolenie finansowane z PARP może być okazją, żeby ustalić, które narzędzia są dopuszczone, jakie dane można do nich wgrywać i jak weryfikować wyniki. Pisaliśmy o tym problemie szerzej w artykule Shadow AI w firmie — jak opanować niezatwierdzone narzędzia AI.
Podsumowanie
Co zapamiętać:
- Program PARP finansowany z FERS 2021-2027 (Działanie 01.03 EFS+) refinansuje do ok. 83–86% kosztów szkoleń z AI i automatyzacji dla MŚP i samozatrudnionych. Szczegóły i pełna nazwa programu: parp.gov.pl i fers.parp.gov.pl.
- Całkowity budżet: 78 mln zł, cel: 3 500 uczestników, realizacja do 31 grudnia 2028.
- Pierwsze nabory: 1 września 2026 (Mazowieckie, CERTES Sp. z o.o.). Pozostałe makroregiony: Q3–Q4 2026.
- Limity wsparcia: do 22 285 zł dla JDG, do 111 425 zł dla mikro/małych, do 222 850 zł dla średnich (wg dokumentacji na funduszeunijne.gov.pl — potwierdź z operatorem).
- Finansuje: szkolenia zarejestrowane w BUR + doradztwo (do 40%). Nie finansuje: prac programistycznych, licencji, utrzymania IT.
- Wniosek nie idzie do PARP — składasz go przez regionalnego operatora. Lista na fers.parp.gov.pl.
Jedno działanie na dziś: wejdź na fers.parp.gov.pl lub parp.gov.pl, znajdź operatora dla Twojego województwa i wyślij krótkie zapytanie o status naboru. Jeśli Twoja firma jest z Mazowsza — wpisz w kalendarz „1 września 2026” i zadzwoń do CERTES pod koniec sierpnia.
Program nie jest skomplikowany. Mechanizm jest prostszy niż większość unijnych dotacji, a firma kontaktuje się wyłącznie z operatorem — bez bezpośrednich kontaktów z PARP i bez wielostronicowych wniosków. Bariera wejścia jest niska. Uzasadnienie merytoryczne dla skorzystania — wysokie.
Warunki programu, harmonogram naborów i limity dofinansowania mogą ulec zmianie. Artykuł powstał na podstawie dokumentacji opublikowanej na funduszeunijne.gov.pl i parp.gov.pl w sierpniu 2026 r. Przed złożeniem wniosku weryfikuj aktualne informacje bezpośrednio na stronie parp.gov.pl lub u właściwego operatora.